|
Written by Wëdôwizna Region
|
Z książki
Dzëczé gãsë. Antologiô kaszëbsczi pòezji (do 1990 r.)
przërëchtowalë
Róman Drzéżdżón, Grégòr Jarosz Schramke
Wëdôwizna Region, Gdiniô 2004
ISBN 83-89178-55-9
Leòn Heyke
[Leon Heyke]
(1885 – 1939)
Ùrodzył sã 10 rujana 1885 r. w Cérzni kòle Czelna (wejrowsczi pòwiôt). Pòwszechną szkòłã skùńcził w Bieszkòwicach, a gimnazjum w Wejrowie. W 1906 r. zdôł maturã ë dostôł sã na teòlogiczné sztudia do Pelplina. Tam pózni béł nôleżnikã założonégò w 1908 r. bez Jana Kôrnowsczégò Koła Kaszubologów. W 1910 rokù H. òstôł wëswiãcony na ksãdza. Z pierszi parafii w Lignowach wnet òstôł przeniosłi do Gduńska (parafiô sw. Józefa), skądka, bë dali sztudérowac teòlogiã, w gromicznikù 1911 r. wëjachôł do Fribùrga. Ju jesenią 1911 r. przeniósł sã do Wrocławia, dze w 1913 r., za dokôz Die Moraltheologie der sieben apokalyptischen sendschreiben (Teòlogiô mòralnô sédmë pòwszechnëch apòkalipticznëch lëstów), òstôł mù przëznóny titel doktora (dokôz nen ùkôzôł sã drëkã we Gduńskù w 1913 r.). Do wòjnë H. béł wikarim pòsobicą: w Lubawie (1913 r.), Chòjnicach (jesz w 1913 r.) ë Kòscérznie (1914 r.).
Jesz przed 1914 r. H. òbjachôł całé Kaszëbë. Zebróné tedë pòwiôstczi ë bôjczi wëdôł ksążkòwò w 1931 r. pòd titlã Podania kaszubskie.
1. swiatową wòjnã H. przeżił w prësczim wòjskù jakno sanitariusz ë kapelan. Pò wòjnie béł wikarim w Chmielnie (1918 r.), Wigòdze (1919 r.) ë Kartuzach (1920 r.). W 1920 r. òstôł prefektã w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Kòscérznie, a òd 1935 r. ùcził katézmùsu w kòscérsczim gimnazjum miona gen. J. Wëbicczégò.
Czej wëbùchła 2. swiatowô wòjna H. béł zmùszony skrëc sã przed Niemcama. Rëgnął na pôłnié. Pòd Gduńsczim Starogardã hitlerowcë gò schwôcëlë. 16 rujana 1939 r. razã z 29 jinszima ksãdzama (ë jednim swiecczim człowiekã) òstôł wëwiozłi do Szpãgawsczégò Lasu pòd Gduńsczim Starogardã ë tam rozstrzélóny. Môl jegò spòczinkù nie je znóny.
H. debiutowôł cyklã wiérztów Piesnie północy, drëkòwónëch w latach 1911-12 w Gryfie, weszłëch pózni do jedurnégò wëdónégò bez H. pòeticczégò zbiérkù Kaszëbskie Spiewe (1927 r.). Nen zbiérk, zwikszony ò wnetka 20 wëbrónëch bez L. Roppla jinszich wiérztów, drëkòwónëch rëchli blós w cządnikach, òstôł drëdżi rôz wëdóny w 1972 rokù.
Òkróm wiérztów ë wëdónëch w 1931 rokù pòdaniów H. pisôł téż dramatë ë pòwiôstczi. Za żëcô wëdôł dwie szołobùłczi (ùdramatizowóne gôdczi): August Szloga (1935 r.) ë Katilina. Szołobułka w trzech aktach z prologę i epilogę (1937 r.). Trzecô – Mądri Dëga nie òsta dokùńczonô. August Szloga i Katilina ôsta razã wëdóné w 2002 r. w ksążce Szôłôbùłki.
H. je téż ùtwórcą wiôldżi kaszëbsczi pòemë Dobrogost i Miłosława. Kaszëbsczé spiéwë w trzech brawãdach, pierszi rôz wëdóné w całoscë dopiérze w 1999 r. (rëchli drëkòwóné w dzélach w kaszëbsczich cządnikach w latach 1923-1939, a téż òsobno w wëjimkach).
Zaczął pisac historiã Kaszëbów, ale czej dowiedzôł sã, że ju A. Majkòwsczi pisze taką rzecz – niechôł to.
Wespół z F. Żurkã H. napisôł Zarys dziejów i działalności Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Kościerzynie (1935 r.)
Jegò dokôzë ùkôzywałë sã w Gryfie, Druhu (dodôwk Pomorzania), Mestwinie (dodôwk Słowa Pomorskiego), Kaszubach (dodôwk Gazety Kartuskiej) ë jin.
Wiérztë H. są téż w wiele antologiach, m.jin. L. Roppla Ma jesma od morza (1963), Modrej Strunie (dokôzu zbior. pòd przédnictwã W. Czedrowsczégò; 1973), czë F. Neureitera Kaschubische Anthologie (1973).
W 1930 r. H. za dzejanié lëteracczé ë pedagògiczné dostôł Złoti Krziż Zasłëdżi.
Drëkòwôł pòd rozmajitima pseudonimama: Stanisław Czernicki, Czernicki, Hejka, Cérzôn, Cérzôn Hugo, Lévon Hugo. |
Sztuka / Kùńszt 
Top 
