|
Written by Wëdôwizna Region
|
Z książki
Dzëczé gãsë. Antologiô kaszëbsczi pòezji (do 1990 r.)
przërëchtowalë
Róman Drzéżdżón, Grégòr Jarosz Schramke
Wëdôwizna Region, Gdiniô 2004
ISBN 83-89178-55-9
Sztefan Apòlinari Bieszk
[Stefan Apolinary Bieszk]
(1895-1964)
ÙrodzyÅ‚ sã 23 lëpiÅ„ca 1895 r. we Fribùrgù (Badeniô). Jegò òjc (rodã z Kòleczkòwa) béÅ‚ lubòtnikã kaszëbiznë, temù téż dodóm Bieszków na cëzënie stôÅ‚ sã môlã zéÅ„dzeniów emigracji ë sztudérów z Pòmòrzégò (ù Bieszków biwelë m. jin. J. Kôrnowsczi ë ks. L. Heyke). Pò spòdleczny szkòle mÅ‚odi Bieszk nôpierwi ùcziÅ‚ sã w jezuicczim gimnazjum w Feldkirch (Austriô), a pózni we Fribùrgù. Tam téż, w 1915 r. zdôÅ‚ maturã ë zaczÄ…Å‚ sztudia na klasyczny filologii. W 1917 r. òstôÅ‚ pòwòłóny do niemiecczi armii. W 1920 r. przëjachôÅ‚ do Pòlsczi, ë jesz w tim samim rokù nalôzÅ‚ sã na fronce wòjnë pòlskò-rusczi. W 1923 r. B. skùÅ„cziÅ‚ klasycznÄ… filologiã na PòznaÅ„sczim Ùniwersytece ë pòdjÄ…Å‚ sã robòtë jakno szkólny òd Å‚acëznë ë greczëznë w gimnazjum w Chòjnicach. SparÅ‚ãcziÅ‚ sã ze ZrzesziÅ„cama ë stôÅ‚ sã przédnym jideòlogã tegò karna. W 1934 r. wÅ‚adze przeniosÅ‚ë gò do Zamòsca. WrócyÅ‚ stamtÄ…dka w 1937 r. ë zamieszkôÅ‚ w CheÅ‚mnie.
Òb czas 2. swiatowi wòjnë B. robiÅ‚ w Rëpinie ë CheÅ‚mnie. MùszôÅ‚ przëjÄ…c niemieckÄ… nôrodnÄ… lëstã, co sprawiÅ‚o, że w 1944 r. òstôÅ‚ pòwòłóny do wòjnowi marinarczi (stacjonowôÅ‚ w Niderlandach).
Pò wòjnie B. mieszkôÅ‚ w CheÅ‚mnie, dze robiÅ‚ w gimnazjum. ÙcziÅ‚ téż Å‚acëznë w Wëższim Dëchòwnym Seminarium w Pelplinie. Baro aktiwny béÅ‚ na kaszëbsczim gónie, za co w 1950 r. òstôÅ‚ przeniosÅ‚i do szkòÅ‚ë w Lipnie, dze béÅ‚ szkólnym òd religii, a w 1952 r. dostôÅ‚ zakôz robòtë w paÅ„stwòwëch szkòÅ‚ach. W 1954 r. ùcziÅ‚ w seminarium w Pelplinie. W ny ùczebni, w czerwiÅ„cu tegò rokù, òstôÅ‚ aresztowóny za „szkalowanie przywódców krajów socjalistycznych”. SÄ…d skôzôÅ‚ wnenczas B. na 14 miesÄ…dzów sôdzë. B., temù że béÅ‚ chòri, òstôÅ‚ pò 7 miesÄ…dzach wëpùszczony (ùkòrã òdsedzëwôÅ‚ w GduÅ„skù), a tej wrócyÅ‚ do CheÅ‚mna.
W 1956 r. wespółdzejôÅ‚ kòl zakÅ‚ôdaniô Kaszëbsczégò Zrzeszeniô.
Slédné miesÄ…dze żëcégò B. mieszkôÅ‚ kòle córczi w Torniu. ÙmarÅ‚ 18 lëpiÅ„ca 1964 r. w Charzikòwach. Pòchòwóny òstôÅ‚ w CheÅ‚mnie.
Wiérztë B. drëkowóné bëÅ‚ë w czÄ…dnikach m.jin. Litery, Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Teka Pomorska ë antologiach m.jin. L. Roppla Ma jesma od morza (1963), L. Roppla Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (1963), J. Szczawieja Antologia współczesnej poezji ludowej (1967), F. Neureitera Kaschubische Anthologie (1973), a czile jego koladów nalazÅ‚o sa w zbiérku Kaszëbsczié kolÄ™dë a godowé spiéwë (1982).
W 1975 r. Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié wëdaÅ‚o zbiérk B. pt. Sonety kaszubskie, w chtërnym nalazÅ‚o sã 13 wiérztów napisónëch pò pòlskù ë 21 pò kaszëbskù. (2. wëdôwk dofùlowóny nalazÅ‚ima wiérztama; 1986).
B. wespółrobiÅ‚ z czÄ…dnikama Zabory, Chëcz, Zrzesz Kaszëbskô ë Kaszëbë, dze béÅ‚ za gazétnika ë pùblicystã, a téż prezentowôÅ‚ swòje dokôzë ë wëniczi jãzëkòwëch badérowaniów. NapisôÅ‚ pò pòlskù dramë: KrwiÄ… kapÅ‚aÅ„skÄ… (1928), Szturm na Chojnice (1930), Tobie Ojczyzno (1931), a pò kaszëbskù w 50. latach régã szôÅ‚obùÅ‚ków: Pòkòrnô Róża (niepùbl.), Kòwôl Czarownik (niepùbl.), Pòlnô mësz (razã z Różą Bronk, ps. Piochòwô Lëlëjô, niepùbl.). Do 1936 r. pisôÅ‚ pò pòlskù, pózni le pò kaszëbskù.
NapisôÅ‚ téż kòle 30 mÅ‚odzëznowëch piesniów (w dzélu pò pòlskù ë pò kaszëbskù) sÅ‚ôwiÄ…cëch KaszëbskÄ…, do jaczich sóm miôÅ‚ napisóné mùzykã.
ÙżiwôÅ‚ pseudonimów: Vanoga ë I. Muża. |
Język / Jãzëk 
Top 
